الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
36
تفسير مجمع البيان (فارسى)
ابن عباس گويد : يعنى از كسانى كه بوسيلهء خيانت ، به خود ظلم مىكنند و ديگران را متهم به خيانت مىكنند ، دفاع مكن . منظور كسى است كه زره را دزديد و يهودى را متهم بدزدى كرد ، از اينرو بدزدى خيانتكار شناخته شد و به تهمت گنهكار ! يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَ لا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَ هُوَ مَعَهُمْ : از مردم مخفى مىشوند و از خدا - كه با ايشان است - مخفى نمىشوند . منظور كسانى است كه بدفاع از آنان برخاسته بودند . يعنى اينان معصيتهايى كه از راه ربودن اموال مرتكب مردم مىپوشانند و از خداوند كه به حال ايشان عالم است ، حيا نمىكنند . در حقيقت ، اينها از مردم حيا مىكنند ولى از خداوند حيا نمىكنند و گرنه اقدام به اين عمل ناشايست نمىكردند . إِذْ يُبَيِّتُونَ ما لا يَرْضى مِنَ الْقَوْلِ : آنان شبانه ، گفتگوهايى دارند و دربارهء مطلبى مىانديشند كه خداوند از آن خشنود نيست . برخى گفتهاند : يعنى سخن را از مسير اصلى خود تغيير مىدهند و دربارهء آن دروغ پردازى مىكنند . برخى گفتهاند : منظور ابن ابيرق است كه شب پيش خود انديشيد كه زره را در خانهء يهودى افكند و سوگند ياد كند كه دامنش از دزدى پاك است ، به اين اميد كه مسلمانان ، بحرمت هم كيشى او را تصديق و يهودى را تكذيب كنند . برخى گفتهاند : او زره را بخانهء لبيد بن سهل انداخته بود . وَ كانَ اللَّهُ بِما يَعْمَلُونَ مُحِيطاً : حسن گويد : يعنى خداوند حافظ اعمال ايشان است . ديگران گويند : يعنى خداوند عالم است باعمال ايشان و هيچ چيزى بر او پوشيده نيست . اين آيه كسانى را كه از مردم و حشمت ايشان شرمسارند و در حضور ايشان مرتكب كارهاى زشت نمىشوند ولى خوف و خشيت خدا . آنها را از ارتكاب معاصى باز نمىدارد ، به سختى مورد ملامت قرار مىدهد زيرا خداوند سبحان سزاوارتر است كه انسان از او حيا كند و در حضورش از ارتكاب زشتىها سر باز زند . نيز كسانى را كه كارى زشت مرتكب مىشوند ، سپس به گردن ديگرى مىاندازند ، خواه او مؤمن باشد يا كافر ، مورد توبيخ قرار مىدهد . ها أَنْتُمْ هؤُلاءِ جادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا : اكنون كسانى را كه از سارق دفاع